Thợ Rèn sống ở một vùng quê nhỏ của Nhật tên là Kameyama— người Việt mình gọi chắc sẽ là Quy Sơn, núi Rùa. Núi ở đây nhiều, rừng cũng nhiều. Đường làng quanh co, sáng sớm đôi khi gặp cả đàn khỉ thong dong đi qua như những người hàng xóm quen mặt. Có hôm, đàn hươu từ đâu kéo ra giữa đường, giương mắt nhìn như muốn hỏi: “Thợ rèn đi đâu mà sớm vậy?”
Những đồi tre ở Kameyama mọc thẳng, ít cành, không gai, khác hẳn với tre Việt Nam. Tre nơi đây yên tĩnh không xào xạc, chẳng ồn ào, chẳng chen chúc, chỉ đứng đó một cách lặng lẽ.
Triển lãm Tre và Ánh sáng
Mùa hè năm ngoái, thành phố tổ chức một triển lãm nhỏ trong công viên: “Tre và Ánh sáng”.
Thợ Rèn vô tình gặp khi đi tập thể dục buổi sáng, và rồi bị níu lại — không phải bởi đèn, mà bởi cái hồn của tre. Khi đêm xuống, những đốt tre bình thường ấy bỗng tỏa sáng.
Một khu rộng chừng năm mươi mét vuông, chia làm hai khu riêng biệt.
Phần thứ nhất là những hàng rào tre cắt gọt, đục những lỗ tròn nhỏ để ánh đèn LED rọi vào.
Phần thứ hai quanh cột đồng hồ là nơi tre hóa thành những chiếc đèn lồng có hồn, với vô số đường cắt cong phức tạp, khi nhìn xa tạo thành hình ngôi sao, bánh lái tàu thủy, hay cả nhân vật trong truyện cổ tích. Sau năm giờ chiều, ánh đèn bật lên, tre khoác tấm áo mới. Ánh sáng len qua từng lỗ nhỏ như giọt nắng cuối ngày còn sót lại trên mặt lá. Đẹp — không chỉ vì ánh sáng. Mà vì trong từng đốt tre ấy, có hơi thở của bàn tay con người.
Vẻ đẹp của sự tỉ mỉ
Tre ở Kameyama nhiều đến mức người ta phải chặt bỏ. Chúng không còn được dùng để dựng nhà hay làm giấy như ngày xưa. Nhưng khi qua bàn tay nghệ nhân, những thân tre tưởng vô dụng ấy lại hồi sinh.
Thợ Rèn nhìn những đốt tre được làm sạch, khoan lỗ bằng mũi khoan nhỏ, cẩn thận đến mức gần như tuyệt đối. Chắc chắn, trước khi ánh sáng được đặt vào trong đó, người thợ đã gửi vào một phần trái tim mình. Sự tỉ mỉ làm nên cái đẹp. Giống như trong cuộc sống, những điều nhỏ nhặt được làm bằng tâm, khi xếp cạnh nhau, sẽ tạo thành một tác phẩm lớn.
Vẻ đẹp của trật tự
Đứng một mình, mỗi đốt tre chỉ là mảnh ghép nhỏ. Nhưng khi được sắp xếp theo trật tự — có trước, có sau, có cao, có thấp — chúng bỗng trở nên rực rỡ. Cái đẹp đôi khi không nằm trong bản thân sự vật, mà nằm ở cách chúng đứng cạnh nhau.
Một bông hoa đơn lẻ thì bình thường. Nhưng khi được cắm khéo léo trong bình, giữa hoa khác, nó liền trở nên duyên dáng. Như đường hoa Nguyễn Huệ mùa Tết, nơi mỗi bông nhỏ góp vào một bức tranh lớn.
Cả những thứ tưởng là “rác” — như chai nhựa hay lọ thủy tinh — nếu biết sắp xếp, chúng cũng có thể hóa thành nghệ thuật.
Cái đẹp trong mắt người tìm kiếm
Thợ Rèn đứng giữa khu vườn sáng ấy, bỗng thấy lòng dịu lại. Tớ chợt hiểu rằng cái đẹp không ở xa.
Nó nằm trong ánh nhìn biết sắp xếp, trong bàn tay biết nâng niu, và trong trái tim biết nhận ra giá trị của điều bình thường.
Đứng một mình xấu cũng được, chưa trọn vẹn cũng chẳng sao. Chỉ cần biết đặt chúng vào đúng chỗ, thì như tre và ánh sáng ở Quy Sơn, mọi thứ đều có thể trở nên lung linh.
Thợ rèn nhìn những đốt tre rực rỡ trong ánh đèn chợt nhớ tới mái nhà tranh có mái lợp bằng cỏ mà vẫn rất đẹp. Những cánh đồng lúa Nam Bộ thẳng cánh cỏ bay đẹp lung linh hút hồn người lữ khách. Những đàn trâu căng bụng thong dong bước về nhà trong bóng chiều tà. Những máy phát điện gió đứng thẳng tắp trên đỉnh đồi. Tất cả đều rất đẹp, đẹp vì có sự đồng điều và sắp xếp có trật tự.
Âm thanh được sắp xếp chúng trở thành bản nhạc. Màu sắc xếp hài hòa chúng trở thành bức tranh. Những hàng cây đứng thẳng hàng chúng trở thành biểu tượng. Nếu ta chưa đủ đẹp khi đứng một mình vậy tại sao ta lại không trở thành người thiết kế trật tự biến mình thành một tác phẩm đẹp từ những điều bình dị. Công việc, cách sống, và cuộc đời của chúng ta cũng vậy. Thợ rèn tin rằng sự nhất quán và trật tự làm nên cái đẹp. Vậy tại sao chúng ta không cùng khám phá và tạo dựng vẻ đẹp của chính mình?