Giữa lòng Nhật Bản, nghe tiếng trâu gọi mùa hạ

Một buổi chiều tháng Bảy, Nam tình cờ lang thang tới phía sau công viên Ueno. Ai đi Tokyo cũng biết Ueno nổi tiếng với gấu trúc, nhưng hôm ấy, Nam không tìm gấu. Cậu chỉ muốn đi dạo cho khuây khoả. Vậy mà, ngay sau hàng cây phong già, Nam sững lại. Một hồ sen rộng mênh mông, lá xanh mướt, hoa hồng nhạt rập rờn trong gió. Cảnh ấy, giống y như hồ sen ở làng quê Bắc Bộ những ngày tháng Sáu, chỉ thiếu mùi bùn và tiếng ếch kêu.

Kitaro bảo, đó là ao Shinobazu. Mùa hè, hoa sen ở đây nở rộ, khách Nhật lẫn khách Việt đều tìm đến.

__Tui từng thấy vài bạn trẻ Việt mặc áo dài, đứng chụp hình dưới nắng. Trông cứ như mang cả Đồng Tháp Mười sang Tokyo vậy

Kitaro cười. Nam bật cười theo.

__Ở Nhật mười mấy năm rồi mà tôi mới biết đó. Bất ngờ thật.

Rồi Nam kể cho Kitaro nghe về chuyện ở Okinawa còn có xe trâu nước.

__Sempai tôi vừa đi đảo Yubu về, đưa tôi tấm hình chụp cảnh ngồi trên chiếc xe gỗ, trâu thong thả kéo qua làn nước nông. Nhìn nhì buổi chiều hè ở miền Tây Nam Bộ.

Kitaro gật gù:

__Ở Việt Nam nhiều trâu vậy mà chưa ai làm dịch vụ này nhỉ?
Nam nhún vai:

__Nhiều quá nên chẳng thấy lạ. Với lại, nếu trâu đang kéo mà… để lại ‘dấu ấn’ giữa đường thì cũng mệt.

Câu chuyện chưa dừng ở đó. Kitaro kể ở Hokkaido, nơi tuyết phủ trắng gần nửa năm, có người vẫn trồng được xoài. Ông Nakagawa ở Tokachi dùng tuyết để giữ nhiệt, kết hợp suối nước nóng. Xoài chín đỏ, mỗi quả bán hơn 230 đô.

Nam tròn mắt:

__Với giá ấy, bên Việt Nam tôi vặt được nguyên cây!

Rồi Nam nhớ ra lần ghé quán Việt ở Tokyo, uống ly nước mía tươi mát lạnh.

__Tưởng mía nhập từ Việt Nam, ai dè gửi từ Okinawa lên. Mía ở đó là cây trồng chính, làm đường nâu, rượu awamori. Khách còn được tự tay thu hoạch, ép lấy nước, y như ở chợ quê.

Họ cứ thế kể cho nhau nghe về những thứ tưởng như chỉ ở Việt Nam mới có: hoa sen, trâu nước, mía, xoài… nhưng lại tìm thấy ngay giữa Nhật Bản. Có những điều không phổ biến, nhưng một khi bắt gặp, chúng khiến người ta bất giác mỉm cười — như gặp lại một người bạn cũ ở một nơi xa lạ.

Kitaro nói, hè năm sau sẽ rủ Nam đi Okinawa. Nam cười:

__Nhất định rồi. Lần này, tôi sẽ vừa cưỡi trâu vừa uống nước mía. Cho đủ vị Việt Nam trong lòng Nhật.

日本の真ん中で、牛車の鈴の音を聞く

七月の午後、Namは上野公園の裏通りを、特に目的もなく歩いていた。パンダで有名な公園だが、その日はパンダのことなど頭になかった。湿った空気と、少し重たい雲の下を、ただ足の向くまま進んでいた。
やがて、カエデの並木の向こうに、ひらひらと風に揺れるピンク色が見えた。近づくと、それは一面の蓮の花だった。大きな緑の葉が湖面を覆い、その間から花が伸びている。匂いはほとんどないのに、不思議と故郷の匂いがした。

Kitaroが言った。
「ここは不忍池だよ。夏になると、こうして蓮が満開になる。たまにベトナムの若い人たちがアオザイを着て写真を撮っているのを見かける。東京にドンタップが現れたみたいで面白い。」

Namは笑ってうなずいた。
「十年以上日本にいるけど、ここをこんなふうに見るのは初めてだ。」
それから、沖縄の与那国島にある水牛車の話をした。浅瀬をのんびり渡る水牛と、その背後で揺れる木製の車。湿った潮風と、遠くで聞こえる波の音。まるでメコンデルタの片隅に迷い込んだようだ、と。

Kitaroは少し考えてから言った。
「ベトナムには水牛がたくさんいるのに、そういう商売はあまりないんだね。」
Namは肩をすくめた。
「見慣れすぎてるんだろうね。それに、道の途中で水牛が…思い出を落としていったら困るし。」

話は北海道のマンゴーに移った。雪を断熱材代わりに使い、温泉の熱と組み合わせて育てる。真冬に赤く色づいた果実。ひとつ二百三十ドルもするらしい。僕は「それなら故郷で木ごと買える」と言って笑った。

東京の小さなベトナム料理店で飲んだサトウキビジュースの話もした。沖縄産のサトウキビ。黒糖になり、泡盛になり、ときには観光客の手でそのまま搾られる。コップに注がれた琥珀色の甘さは、東京の空気を少し柔らかくした。

蓮、水牛、マンゴー、サトウキビ。どれも遠い国の記憶の断片だが、ふとした拍子に東京の真ん中で出会うことがある。その瞬間、心の中に、風が通り抜ける音がした。

「来年の夏は沖縄に行こう」とKitaroが言った。
Namは答えた。
「いいね。そのときは水牛車に揺られながら、サトウキビジュースを飲もう。」

Hearing the Bells of a Water Buffalo Cart in the Heart of Japan

One humid afternoon in July, Nam wandered along the backstreets behind Ueno Park. Everyone knows the park for its pandas, but that day pandas weren’t on his mind. He just kept walking, aimlessly, under a sky heavy with low clouds.
Then, past a row of old maples, he saw a flicker of pink swaying in the breeze. As he got closer, an expanse of lotus flowers opened before him. Broad green leaves covered the surface of the pond, each blossom standing quietly in the air. There was almost no scent, yet somehow it carried the smell of his home.

“This is Shinobazu Pond,” Kitaro said. “In summer the lotuses bloom like this. Sometimes I see young Vietnamese women in ao dai posing for photos. Feels like the Mekong Delta has appeared in Tokyo.”

Nam laughed. “I’ve lived in Japan for over ten years, but this is the first time I’ve seen it like this.” Then he told Kitaro about the water buffalo carts in Okinawa, slow and deliberate as they crossed the shallows to Yubu Island. The wooden wheels creaked. The salty wind moved through his mind like an old song.

“You have so many water buffalo in Vietnam,” Kitaro said. “Why doesn’t anyone run something like that there?”
“Too familiar, maybe,” Nam shrugged. “And if the buffalo left… souvenirs in the middle of the road, it might be a problem.”

The conversation drifted to mangoes in Hokkaido—red and ripe in the dead of winter, grown with the heat of hot springs and the insulation of snow. Each fruit sold for over two hundred thirty dollars. Nam joked he could buy the whole tree back home for that price.

He spoke too of