Cô Ca Sĩ Nhật Hát Giữa Chiến Trường Việt Nam

Nam và Kitaro đứng lặng trước bức ảnh đen trắng trong Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh TP.HCM. Ánh sáng từ cửa sổ hắt xuống, làm nổi bật hình ảnh một người phụ nữ Nhật nhỏ nhắn, mái tóc ngắn gọn gàng, đang cất tiếng hát giữa rừng. Chung quanh là những người lính Việt Nam, tay vẫn cầm súng, mắt lại dán chặt vào giọng ca ấy – một ánh nhìn vừa ngỡ ngàng vừa ấm áp.

Nam khẽ nghiêng đầu, như để lắng nghe tiếng hát vọng ra từ tấm ảnh:
— Cậu biết không, đó là Yokoi Kumiko. Năm 1973, giữa lúc bom đạn Bình Trị Thiên dội xuống như mưa, bà vẫn tự nguyện sang Việt Nam. Không phải để chiến đấu, mà để mang tiếng hát của mình đến với bộ đội và người dân.

Kitaro chớp mắt:
— Can đảm quá… Người Nhật lúc ấy mấy ai dám đến chiến trường Việt Nam?

Nam cười nhẹ, nhưng mắt không rời bức ảnh:
— Bởi bà không chỉ là ca sĩ. Ở Tokyo, bà từng đứng giữa phố, hát bài “Sensha wa ugokenai” – “Hãy chặn chiến xa lại” – để kêu gọi chấm dứt chiến tranh. Khi sang Việt Nam, bà hát ở rạp Hồng Hà, rồi vào tận chiến khu. Và cậu biết không, bà còn học hát tiếng Việt, cất lên “Tình ca” và “Lời ca gửi em”. Giọng bà run run, nhưng ai cũng rưng rưng.

Kitaro khẽ thở dài, như nuốt trọn không khí của bức ảnh:
— Hóa ra, có những thứ vượt qua biên giới và ngôn ngữ…

Nam gật đầu:
— Ừ. Đôi khi một người phụ nữ nhỏ bé, đứng giữa rừng hát cho hòa bình, còn mạnh mẽ hơn cả trăm chiến xa.

Nhiều năm sau, Kumiko vẫn quay lại Việt Nam, tham gia hoạt động từ thiện, ủng hộ nạn nhân chất độc da cam. Năm 2005, bà được trao Huân chương Hữu nghị. Khi bà qua đời năm 2021, có người Việt đã khóc tiễn như mất đi một người thân.

Tiếng hát ấy giờ chỉ còn trong ký ức, nhưng ở giữa căn phòng yên tĩnh của bảo tàng, Nam và Kitaro vẫn nghe thấy – một tiếng hát át cả tiếng bom, ngân mãi.

ベトナムの戦場に響いた日本人歌手の声

ホーチミン市の戦争証跡博物館。
午後の光が斜めに差し込み、白黒の写真がゆっくりと浮かび上がる。
森の中、小柄な日本人女性が歌っている。周りには銃を抱えたベトナム兵たちが座り込み、じっと彼女を見つめている。その視線は、驚きと、どこか遠くのものを懐かしむような温かさを帯びていた。

Namは写真の説明文に目を落としながら言った。
「横井久美子さんだよ。1973年、戦火の真っただ中に自らベトナムへ来たんだ。歌を届けるためにね。」

Kitaroは小さく息をのむ。
「日本人で、そこまで戦場に近づくなんて…」

Namは微笑んだまま、しかし視線は写真から離れない。
「彼女はただの歌手じゃなかった。東京の街頭で『戦車は動けない』と歌い、戦争反対を叫んだ人だ。ハノイでも歌ったし、爆撃の続くビン・チ・ティエンにも入った。ベトナム語の歌まで覚えて、『Tình ca（愛の歌）』や『Lời ca gửi em（君への歌）』を歌ったんだ。声は少し震えていたけど、あの場にいた誰もが目頭を熱くした。」

Kitaroは写真の中の彼女をじっと見つめる。
「言葉なんて、もしかしたらいらないのかもしれないな。」

「そうだよ。」Namはゆっくりと頷く。
「小さな身体で、ただ歌う。その姿は戦車百台よりも強かった。」

戦後も彼女は何度もベトナムを訪れ、平和活動や枯葉剤被害者の支援を続けた。2005年には友好勲章を授与され、2021年に亡くなったとき、日本人である彼女を多くのベトナム人が家族のように見送った。館内は静まり返っている。だが、二人には聞こえていた。
遠い森の中で響き、爆音さえかき消した、あの小さな歌声が。

The Japanese Singer Who Sang in the Midst of a Vietnamese Battlefield

In the War Remnants Museum in Ho Chi Minh City, the light of an indolent afternoon slid across a wall of photographs. One picture—frozen in black and white—seemed to breathe. In it, a small Japanese woman stood in a forest, singing. Around her, Vietnamese soldiers sat with rifles across their knees, their eyes fixed on her as if she were a rare bird that had landed among them.

Nam tilted his head, reading the caption.
“Yokoi Kumiko,” he murmured. “In 1973, she came to Vietnam in the thick of the war. Voluntarily. She brought her songs the way some bring bread to the hungry.”

Kitaro drew in a small breath.
“Japanese people… hardly anyone would have gone that close to the fighting.”

Nam’s eyes stayed on the photo.
“She wasn’t just a singer. In the streets of Tokyo, she stood on makeshift stages and sang Sensha wa ugokenai—‘The Tanks Shall Not Move’—a plea to end the war. In Vietnam, she sang in Hanoi, and then in Bình Trị Thiên, where the air itself was stitched with the sound of bombs. She even learned Vietnamese songs—Tình ca, Lời ca gửi em—and sang them with a voice that trembled just enough to make you feel the weight of each word. No one there needed translation. You could understand her with your heart.”

Kitaro kept his eyes on her image.
“Maybe words aren’t always the point.”

“Exactly,” Nam said. “She was small, but her song was larger than any tank.”

Even after the war, she came back again and again—to work for peace, to stand with victims of Agent Orange. In 2005, she was awarded the Friendship Medal by Vietnam’s president. When she died in 2021, the Vietnamese mourned her as if she were their own.

The museum was silent, but in that silence the two of them could almost hear it—the faint thread of a voice rising from the forest, a song so clear it could drown out the roar of war.