Chiến lược đầu tư để không còn gì nuối tiếc

• “Cái chết” là thời hạn cuối cùng để định nghĩa giá trị cuộc sống: Chúng ta thường dùng từ “vào một ngày nào đó” để trì hoãn những trải nghiệm thực sự muốn thực hiện. Nhưng Perkins đã kéo cái ngày đó về hiện tại bằng cách buộc chúng ta nhìn thẳng vào sự thật: cái chết là dấu chấm hết tuyệt đối. Ý thức về cái chết không phải để sợ hãi, mà là chiếc kim chỉ nam chính xác nhất giúp ta biết nên đổ năng lượng vào đâu trong quỹ thời gian hạn hẹp của mình.

• Cổ tức từ ký ức: Khoản đầu tư nuôi dưỡng tuổi già: Tiền bạc tiêu đi là hết, nhưng “ký ức” từ những trải nghiệm sẽ liên tục được tái hiện trong tâm trí, tạo ra niềm vui như những khoản cổ tức được trả lãi kép. Đây chính là thứ Perkins gọi là “Cổ tức ký ức”. Thứ sưởi ấm tâm hồn ta lúc xế chiều không phải số dư tài khoản, mà là ký ức về những chuyến đi dại khờ tuổi trẻ hay những khoảnh khắc bên người thân yêu. Ký ức là loại tiền tệ thực sự duy nhất mà ta có thể mang theo đến cuối đời.

• Can đảm chết với con số 0: Sự trọn vẹn cuối cùng: “Chết với con số 0” là một tuyên ngôn về sự tự do. Điều này không có nghĩa là hoang phí, mà là nỗ lực chuyển hóa toàn bộ tài sản và năng lượng sống thành những trải nghiệm giá trị trước khi lìa đời. Việc để lại quá nhiều di sản tài chính đồng nghĩa với việc bạn đã lãng phí chính “thời gian sống” của mình để làm việc một cách vô ích. Thay vì để lại tiền sau khi chết, hãy trao đi và tạo ra ký ức ngay từ bây giờ – khi người nhận cần nhất và khi bạn còn đủ sức để chứng kiến niềm vui đó.

Bản kế hoạch để cuộc đời không là một khoảng trống

Chúng ta đang sống để kiếm tiền, hay kiếm tiền để sống?

Cuộc đời rốt cuộc là gì? Tiền bạc rốt cuộc để làm gì? Trong vòng xoáy hối hả của cơm áo gạo tiền, chúng ta thường rơi vào trạng thái “tự động hóa”: thức dậy, làm việc, tích lũy, và cảm thấy an tâm khi con số trong tài khoản tăng lên. Ta dần quen với việc cắt xén “thời gian sống” của mình để đổi lấy những con số, mà quên mất rằng những con số ấy chỉ có giá trị khi nó được chuyển hóa thành trải nghiệm sống.

Bill Perkins, trong cuốn sách Die with Zero, đã ném một gáo nước lạnh vào sự mơ hồ đó. Tựa đề “Ra đi với đôi bàn tay trắng” nghe có vẻ giống như một lời khuyên hoang phí, nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Đây là một chiến lược sống nghiêm túc, một lời mời gọi bạn hãy dùng trí tuệ của mình để sử dụng toàn bộ tài nguyên cuộc đời – bao gồm tiền bạc, thời gian và sức khỏe – sao cho hiệu quả nhất, để đến ngày cuối cùng, không còn giọt tinh túy nào của sự sống bị bỏ phí.

Cái chết đánh thức con người – Không có thời hạn, không có giá trị

“Cái chết đánh thức mọi người, và nó càng đến gần, ta càng tỉnh táo và nhận thức rõ hơn. Khi cái kết cận kề, ta chợt bắt đầu nghĩ: Mình đang làm cái quái gì thế này? Tại sao mình lại chờ đợi lâu đến thế?”

Chúng ta thường sống như thể mình bất tử, đặc biệt là khi còn trẻ. “Để dành tiền rồi sau này đi du lịch”, “Đợi đến khi nghỉ hưu rồi hãy sống cho mình”. Ta tự huyễn hoặc mình bằng những lời hứa đó để chịu đựng những công việc mình không hề yêu thích.

Nhưng thực tế lại vô cùng nghiệt ngã. Thời gian không chờ đợi ai, và quan trọng hơn, “khả năng tận hưởng trải nghiệm” của con người sẽ suy giảm dần theo tuổi tác. Một tấm vé du lịch vòng quanh thế giới ở tuổi 80 không bao giờ mang lại cảm giác phấn khích và sức sống như khi bạn cầm nó ở tuổi 20. Khi cái chết gõ cửa, mọi người thường thốt lên trong nuối tiếc: “Tại sao tôi không hành động sớm hơn?”.

Cuốn sách nhắc nhở ta rằng: Cái chết không nên bị xua đuổi ra khỏi tâm trí, mà nên được mời ngồi cạnh như một người cố vấn. Khi ý thức được “thời hạn cuối cùng”, thứ tự ưu tiên của ta sẽ thay đổi hoàn toàn. Những gì chỉ có thể làm ngay lúc này bỗng trở nên vô giá. Và khi đó, bạn mới thực sự bừng tỉnh để bắt đầu sống một cuộc đời thực sự.

Tài khoản ký ức là của để dành – Tuổi già sống bằng “câu chuyện”, không phải bằng “con số”

“Bạn nghỉ hưu dựa trên những ký ức của chính mình.”

Nhiều người miệt mài tích cóp để “an lòng” lúc về già. Tất nhiên, tiền bạc để duy trì cuộc sống là cần thiết. Nhưng Perkins chỉ ra một sự thật trần trụi: Con số trong ngân hàng không thể sưởi ấm trái tim bạn trong những đêm dài cô đơn.

Thứ thực sự nuôi dưỡng tuổi già, thứ đem lại sự viên mãn trong tâm hồn là “ký ức”. Đó là ký ức về một buổi hoàng hôn khiến trái tim run rẩy, về bữa cơm đầm ấm bên những người thân yêu, hay về khoảnh khắc bạn dũng cảm vượt qua nỗi sợ để thực hiện một điều gì đó điên rồ. Ký ức không phải là thứ tiêu dùng một lần rồi mất đi. Nó giống như một loại lãi suất đặc biệt, cứ mỗi lần bạn nhớ lại, nó lại trả cho bạn một khoản “cổ tức hạnh phúc”.

Nhưng chúng ta thường tự tay từ chối những khoản cổ tức đó. Ta lấy cớ “bận kiếm tiền cho tương lai” để bỏ lỡ một chuyến đi cùng con cái, để rồi khi ngoảnh lại, con đã lớn, cha mẹ đã già, và album ký ức của chúng ta chỉ là những trang giấy trắng tinh. Đó là một mất mát khủng khiếp, hơn cả việc mất tiền. Tiền chỉ là công cụ, nếu không đổi nó thành ký ức, đời ta chỉ còn là một khoảng trống vô nghĩa.

Ra đi với đôi bàn tay trắng là sống trọn vẹn – Đừng làm nô lệ cho những cuốn sổ kế toán

“Bằng cách đặt mục tiêu chết với con số 0, bạn sẽ mãi mãi thay đổi sự tập trung tự động của mình từ việc kiếm tiền, tiết kiệm và tối đa hóa tài sản sang việc sống một cuộc đời tốt nhất có thể.”

“Ra đi với đôi bàn tay trắng” chính là biểu hiện cao nhất của sự tôn trọng dành cho cuộc đời chính mình. Con số 0 ở đây không phải là sự nghèo túng, mà là sự trọn vẹn.

Chúng ta thường ám ảnh với việc gia tăng tài sản. Tuy nhiên, nếu khi chết đi mà bạn vẫn để lại một khoản tiền lớn, điều đó đồng nghĩa với việc bạn đã lãng phí hàng năm, thậm chí hàng chục năm “thời gian sống” của mình để làm việc không vì mục đích gì cả. Nếu bạn chết và để lại 1 tỷ đồng, thì quãng thời gian bạn đã bỏ ra để kiếm 1 tỷ đồng đó coi như “biến mất” khỏi cuộc đời bạn, vì nó chưa bao giờ được tiêu dùng cho sự sống của chính bạn.

Về vấn đề thừa kế, chúng ta cũng cần tư duy lại. Thời điểm con cái cần tiền nhất không phải là lúc cha mẹ qua đời (khi đó con cái thường cũng đã già), mà là lúc chúng đang bắt đầu xây dựng sự nghiệp và gia đình riêng. Hãy trao đi khi con cái cần nhất và khi bạn còn đủ sức để mỉm cười chứng kiến thành quả của sự trao đi đó. Di sản thực sự bạn để lại cho đời không phải là số dư tài khoản, mà là những giá trị sống và những ký ức chung mà bạn đã cùng họ tạo dựng.

Cuộc đời không phải là một cuốn sổ kế toán để ta khoe khoang số dư vào ngày cuối cùng. Câu hỏi cuối cùng không phải là “Bạn đã để lại bao nhiêu?”, mà là “Bạn đã sống hết mình đến mức nào?”. Khi hướng tới con số 0, ta thoát khỏi chế độ “lái tự động” của việc tích trữ để thực sự cầm lái con tàu cuộc đời mình hướng tới những bến bờ trải nghiệm.

Để ngọn lửa cuộc đời cháy đến giọt cuối cùng

Triết lý của Bill Perkins có vẻ cực đoan, nhưng nó lại là tiếng nói chân thực nhất về bản chất của sự sống. Tiền bạc cần để nuôi dưỡng sự sống, nhưng hy sinh sự sống chỉ để kiếm tiền là một sự nhầm lẫn tai hại. Điều quan trọng nhất là biết cách đổi tiền lấy những “thời gian sống chất lượng” để tô điểm cho bức tranh cuộc đời mình bằng những gam màu rực rỡ nhất.

Hãy bắt đầu hành động ngay hôm nay:

1. Cuối tuần này, hãy mua lấy một “trải nghiệm”. Không cần phải là một chuyến đi xa hoa, có thể chỉ là mời người bạn cũ một bữa cơm ở quán họ thích, hay đặt vé xem một buổi hòa nhạc mà bạn hằng mong ước. Mỗi bước chân đó chính là “cổ tức” cho tương lai của bạn.
2. Lập một “ngân sách ký ức” cho năm nay. Thay vì chỉ đặt mục tiêu tiết kiệm, hãy ghi xuống số tiền bạn dự định sẽ “tiêu hết” cho những trải nghiệm.
3. Và thỉnh thoảng, hãy nhớ đến cái chết. Không phải để sợ hãi, mà để biết trân trọng mỗi giây phút được ở bên người thân yêu, để thấy mỗi hơi thở đều quý giá như kim cương.

Cái chết không phải là dấu chấm hết đơn thuần. Nó là người thầy nghiêm khắc và bao dung nhất, dạy ta cách để không lãng phí cuộc đời. Ra đi với đôi bàn tay trắng không phải là hoang phí, mà là cách sống của một người đã cháy hết mình cho đến phút cuối cùng.