Bát súp ấm của buổi sáng sớm

Sáng sớm thức dậy, mình ghé một cái lều gần đó, tính nấu ít nước ấm pha tách cà phê sáng. Bước vào bên trong thì thấy rất nhiều đồ: nồi cơm điện, bếp ga, gia vị, thớt, trên đỉnh lều còn có điện. Một tách cà phê ai đó vừa pha xong, cốc và bã còn để lại bên cạnh. Mọi thứ cần thiết cho một gian bếp đều đủ cả ở đây. Mình giật mình: không thể nào một khu cắm trại lại chuẩn bị sẵn những đồ như thế này. Nhưng nếu là đồ cá nhân thì sao có thể nhiều tới thế? Theo cảm tính, mình bước ra ngoài, và gần như nghiêng về phương án đây là đồ cá nhân.

Một lúc sau, thấy hai cụ già chắc ngoài bảy mươi đi ra từ cái lều. Mình bắt chuyện, rồi xin lỗi vì lúc nãy vô tình bước vào mà không biết đây là đồ của hai cụ. Hai cụ họ Itou, cụ bà chắc tên Hiroko, vì cụ ông gọi vậy. Tay hai cụ đã lấm tấm đồi mồi, bước đi không còn vững lắm, nhưng vẫn đồng hành cùng nhau trên chiếc xe kei biển số Wakayama. Hỏi ra mới biết hai cụ vừa đi trọn một vòng Hokkaido và quay về lại đây, thuê phòng bungalow rồi tự nấu nướng. Tình cờ mình hỏi: vì sao lần này cụ lại quay trở lại Hokkaido?

Cụ kể, năm ngoái khi tới đây lần đầu, cũng ở cái lều này, một buổi chiều tối trời thanh mát, đang nấu ăn thì có một chú tanuki mò tới. Cụ chụm hai bàn tay lại, chúm chím để trước bụng, mô tả cách chú tanuki ngồi xin ăn. Cụ bà cho một miếng xúc xích, chú tanuki nhận lấy rồi tha đi. Một lát sau dẫn thêm bốn con nữa tới, cùng ngồi trước bếp lửa xin ăn. Cụ bà nhìn thế nào mà biết được trong đó có một con bố, một con mẹ, và con mẹ thì đang mang bầu. Năm nay cụ quay lại, lý do chỉ vì muốn gặp lại mấy chú tanuki năm ngoái. Nhưng chúng không tới. Cụ bà bảo hơi buồn — sabishii. Có những khoảnh khắc tưởng chừng đơn giản, nhưng lại khiến người ta nhớ mãi, và khiến cả một đôi vợ chồng lớn tuổi lặn lội hơn ngàn cây số tới đây, chỉ để mong gặp lại khoảnh khắc xin ăn của một đôi vợ chồng tanuki dễ thương.

Trong câu chuyện, mình giới thiệu là người Việt Nam. Cụ phấn khích kể mới sang Việt Nam, ở khu Hội An và Đà Nẵng tới 40 ngày, từ 18/1 tới tận đầu tháng 3. Cụ thích Hội An, và cũng lớn tuổi rồi nên không muốn di chuyển nhiều, thành ra ở lại nơi mình thích là lựa chọn cụ đã quyết. Để làm được điều đó, lúc còn trẻ phải đi nhiều; có như vậy, lúc về già mới chọn được nơi mình thích nhất, không còn phải bận tâm chọn cái này bỏ cái kia. Cụ thích bánh mì và đồ ăn Việt Nam, tấm tắc khen ngon, lại còn rẻ nữa. Thấy cụ hào hứng, mình chợt nhớ trong số những tấm thiệp mang theo lần này có một loạt về chủ đề Nhật – Việt. Mình tặng hai cụ chiếc thiệp 3D hình Chùa Cầu ở Hội An.

Về phòng tranh thủ dọn đồ chuẩn bị lên đường thì cụ bà cầm sang một bát súp miso và một túi giấy, bảo có bao nhiêu rác cứ đưa hết vào đây. Mừng quá. Với người đi xe máy, phải mang rác theo, chờ tới nơi có thể bỏ rác tiếp theo là một điều vất vả; bởi vậy khi cụ bảo khách sạn kế bên nhận hết rác, lát cụ mang sang giúp cho, mình vui phải biết. Còn bát miso nóng, đương nhiên mình cầm trên tay và uống ngay giữa lớp mây mờ buổi sớm đang trườn qua những căn nhà gỗ giữa lùm cây. Bát miso ấm, có nấm, chắc chắn được nấu bởi bàn tay thành thục của một người phụ nữ đã làm việc này mấy chục năm. Hơi ấm đó như tiếp sức cho mình vào chặng tiếp theo, vì hôm nay mình tính chạy gần 200km, qua Kushiro để vào khu Kiritappu. Lên đường.

Con sông Tokachi gần biển

Sông Tokachi không phải con sông dài nhất nước Nhật — dài chừng 156km, nhưng lưu vực rộng tới hơn 9.000km², đứng thứ 6 toàn quốc. Trong hành trình này, mình cảm thấy có điều gì đó thật lạ: mình chợt nhận ra mình đã đi từ thượng lưu tới hạ lưu con sông, trước khi sông đổ vào biển lớn. Khi còn ở trên Đại Tuyết Sơn, sông nhỏ, có vô số nhánh từ khắp nơi đổ về. Nhiều đoạn dốc, nghe rất rõ tiếng nước chảy. Hai bên bờ có nhiều chỗ vui chơi. Sông cũng gấp, nhưng không khiến người ta sợ, vì còn nhìn thấy những hòn đá nhô lên khỏi dòng nước. Nơi đó con sông bắt đầu.

Càng ra gần biển, sông càng rộng. Chắc nó uốn lượn qua khắp vùng Tokachi, gom về vô vàn dòng nước, để rồi dồn cả về vùng Toyokoro (豊頃) trước khi đổ ra biển. Hôm qua khi đi qua cây cầu, mình giật mình, vì hiếm khi thấy những cây cầu bắc qua sông mà to, dài và đẹp đến vậy. Nhật Bản có vô số cây cầu vượt biển đẹp, nhưng khi gặp một cây cầu qua sông to và đẹp, ắt hẳn ta đã ra gần cửa biển. Hai bên dòng sông cũng nhiều cây. Gần biển, sông chạy thẳng không cong, nước xanh ánh lên chút nắng ban mai, nhưng không giấu được cái độ sâu tạo nên màu xanh ngọc bích. Chắc vì sông to hơn, lớn hơn, nên người ta ghi tên sông là とかち川 thay vì chữ Hán 十勝川 — viết hiragana thì trông nó to hơn, dài hơn, chắc là vì thế.

Sông càng gần biển, sông càng sâu. Sông ra biển lớn, sông càng tĩnh. Đời người chẳng phải vậy sao: sinh ra sôi nổi và dữ dằn, đi qua những cánh đồng, rồi cuối cùng đổ vào biển lớn — lúc đó mới tĩnh lặng như sông. Ngược lại, khi trẻ mà không xông xáo, thì làm sao về sau có được sự tĩnh lặng. Có một điều mình học được từ sông: sông dài sông ngắn, cuối cùng cũng đổ ra biển. Sông dài mà đợi tới hạ lưu mới sâu mới lắng thì bản nhạc sẽ rất hào hùng, nhưng cần nhiều kiên nhẫn. Thay vào đó, nếu cố tình tạo những đoạn dốc và những chỗ trũng, sông sẽ có được cả sự ồn ào dữ dội lẫn những khoảng lặng, mà không cần chờ ra tới biển mới an yên. Đời người cũng vậy, muốn là có. Những khoảng lặng đó, nếu muốn, trong một ngày đều tạo ra được.

Ikeda-cho

Tối qua mình ngủ khá ngon. Đơn giản là ở những nơi núi rừng thế này, trong căn phòng chỉ có những món đồ tối thiểu mang theo chuyến đi, thì chẳng còn gì khác để làm. Tự khắc, lựa chọn được ưu tiên nhất là đi ngủ. Đi ngủ vì nó giúp ta lấy lại sức, và vì người cũng rã rời sau một ngày dài ngồi xe. Đi ngủ sớm thì tự khắc dậy sớm — đó là điều mình học được sau một tuần di chuyển. Ngủ khoảng 9 giờ tối thì chừng 4 giờ sáng là mình mở mắt. Vẫn muốn nướng thêm chút, nhưng nếu đã ngủ say thì thực ra không cần thiết lắm. Mình mò dậy, đi dạo xung quanh, đợi khoảng một tiếng sau mới uống cà phê. Bữa trước đọc được ở đâu đó rằng sáng dậy chớ uống cà phê ngay, phải đợi sau chừng một tiếng. Mình bắt chước làm theo.

Bữa nay chạy xe buổi sớm thấy sảng khoái. Trời hơi mây nhưng có nắng nhẹ, không quá chói để phải đeo kính râm. Mình chạy qua một tấm biển hiệu: Ikeda-cho. Giật mình, mình nhớ về Ike-chan — một cậu bạn đồng nghiệp trong công ty, kém mình mấy tuổi nhưng làm việc cực kỳ hăng say. Trong công việc hai anh em kết hợp rất nhiều, có những hôm ngồi làm cho tới tận đêm khuya. Bữa tiệc chia tay, cuối buổi mọi người chạy lại ôm lấy mình, mình khóc và các bạn cũng khóc. Ike-chan hỏi: “Khi nào mới có thể gặp lại?”. Câu nói trong cơn say ấy, người ta vẫn nhớ. Để rồi khi chạy xe qua khu này, gặp lại cái tên dù chẳng liên quan gì đến Ike-chan, nó vẫn khiến người ta nhớ về một khoảnh khắc nào đó. Đúng vậy, mọi khoảnh khắc đều được ghi lại trong ký ức, chờ một khoảnh khắc khác để được gợi nhớ. Và với mình, hôm nay, đó là một tấm biển hiệu.

Đường đi Kushiro còn hơn 70km, nhưng nhìn cung đường thì biết cứ thẳng mà chạy. Để tiết kiệm pin, mình ghé xe vào ven đường, tắt Google Map, rồi một mạch băng băng trên con đường thảo nguyên có ngựa và những cánh đồng cỏ đẹp. Trên những thảo nguyên trồng cỏ, người ta đã cuộn cỏ thành những cuộn lớn. Hôm trước còn màu vàng, nay đã thành màu trắng — nhìn là đoán được họ vừa quấn túi bọc ngoài, tích cỏ dần cho mùa đông. Mới tháng 7 mà hình ảnh mùa đông đã xuất hiện.

Gió len qua lớp kính mũ bảo hiểm lùa vào. Cái cảm giác này, chạy ô tô không có được. Giữa màu xanh của cỏ và rừng cây, một đoàn tàu màu đỏ xình xịch xình xịch chạy qua. Cái màu đỏ đó nổi bật cực kỳ, lại lao đi như ngang sườn núi, tạo cho sự yên bình của vùng quê cái cảm giác có bóng người. Mình líu lo mấy bài nhạc đồng quê, kiểu như cả cánh đồng này thuộc về mình vậy. Đường hôm nay đẹp hơn, không còn những đoạn 10 mét nối nhau, xe chạy bon bon lon ton trên cung đường đẹp. Nhưng vẫn có ổ gà; thi thoảng mải nhìn cảnh xung quanh mà xe xóc cho một cái. Cơ mà phải công nhận, nhờ đống hành lý chất lên mà xe chạy đằm hơn hẳn. Gió thổi ngang nhưng xe có vẻ cứng cáp hơn nhiều. Nhớ ngày trước chạy xe ở Mie, từ Tsu về Kameyama, mình vừa đi vừa sợ vì chỉ cần một cơn gió nhẹ là xe như muốn đổ ngang. Nay chạy trên đường Hokkaido, xe nặng hơn, cũng nhờ vậy mà vững chãi hơn. Có những thứ tưởng chừng nặng nhọc, hóa ra lại là thứ bảo vệ ta khỏi khó khăn. Cảnh đang đẹp mà lại nghĩ vẩn vơ rồi. Thôi, chạy tiếp.

Mây ôm sóng vỗ và con đường đầm lầy

Cả tuần nay chạy xe trong đất liền, xuyên rừng xuyên núi, hết lên đèo lại xuống đèo. Hôm nay là ngày đầu tiên mình chạy ra khu biển. Dọc đường bắt đầu xuất hiện những biển báo cẩn thận sóng thần, kèm biển chỉ dẫn lánh nạn và những con số ghi độ cao so với mặt nước biển. Biển bên cạnh núi — nghe thôi đã thấy mê. Thường những nơi biển vỗ vào núi thì sóng hơi dữ, người ta thấy màu trắng của những con sóng cao đập vô đập ra quanh chân núi. Nhìn ra xa là bát ngát biển khơi; ghé bên trái là rộng lớn núi rừng. Bên tai trái là tiếng chim gù, bên tai phải là tiếng sóng xào xạc. Hai tai, hai mắt đủ cả. Cơn gió biển mang theo hơi muối mằn mặn phả vào làn da. Tất cả giác quan được mở tung ra để đón cảnh đẹp ven biển. Nhìn cảnh này, mình lại nhớ những tháng ngày đi dọc bờ biển Okinawa — ở đó cũng có những cung đường một bên là núi, một bên là biển. Ai đi rồi, không thể nào không nhớ.

Quanh Michinoeki Shiranuka Koitoi-kan thì mây dày hơn. Đây là điểm dừng chân khá gần biển; đến nhà vệ sinh cũng có view biển. Đi bộ chỉ mấy bước chân, băng qua thảm cỏ trồng tạo cảnh là tới biển. Khác với sóng vỗ chân núi, sóng ở đây êm dịu hơn. Nhưng mây sà xuống sát đường, ôm lấy cả con đường, thành ra phải căng mắt mới nhìn ra phía đối diện là biển. Ngày nắng đẹp chắc nhìn được cả chục cây số, vì trước mặt là Thái Bình Dương, phải đi xa lắm nữa mới lại gặp đất liền. Nhưng hôm nay mây là nhân vật chính, thành ra lại có cảm giác hơi Đà Lạt, hơi Tam Đảo giữa lòng Nhật Bản.

Ngồi nghỉ giải lao, xử lý một số công việc, rồi mình lại lên xe. Lần này đường đi vào trong khu núi. Có điều, một cảnh tượng vừa lạ vừa quen đã đợi sẵn: xe chạy qua những vùng đầm lầy cũ. Lần đầu chạy qua mà mình cứ có cảm giác đã đi từ lâu lắm rồi. Ở những đoạn đầm lầy, những rặng cây cao nhất ôm lấy con đường, còn xung quanh cây không cao lắm nhưng lan rộng ra đôi bên. Cung đường này ngày xưa đúng là đầm lầy thật. Chạy 40–50 cây số không một bóng nhà cũng không phải chuyện hiếm. Cũng may mình mang theo chừng 1 lít xăng dự phòng — với Cub, chỗ này chạy được khoảng 70km — thành ra dù đồng hồ chỉ còn 2/6 vạch xăng, với mình cũng chẳng phải vấn đề. Đôi khi ta chỉ cần một cái cớ để bám vào, để biết rằng nếu có chuyện gì xảy ra thì mình hoàn toàn ứng phó được; chỉ vậy thôi mà tâm trạng và sự an tâm trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Với những chuyến đi dài và những cung đường vắng, sự an tâm ấy càng quan trọng hơn bao giờ hết.

Trạm dừng có đồ ăn ngon nhất Nhật

Qua đoạn đường mây là tới Kushiro. Hokkaido có hai khuôn mặt: một là vẻ hoang dã của núi rừng, hai là sự nhộn nhịp của phố thành. Kushiro là nơi nhộn nhịp. Chỉ ở mãi một nơi thì sẽ nhớ nơi kia, nên đôi khi có sự chuyển giao lại khiến người ta thấy điều hòa hơn nhiều. Thường người ta lấy nhịp điều hòa theo đơn vị năm, tháng, hoặc ít nhất là tuần. Nhưng với người phóng xe quanh Hokkaido như mình và các tay phượt khác, sự đổi nhịp đó tính bằng giờ. Sau núi, sau rừng là tới thành phố biển: nhà hàng quán xá, người xe tấp nập, khu mua sắm đủ cả. Mọi người cũng ăn mặc đẹp hơn. Khuôn mặt người nông dân được thay bằng khuôn mặt của những nam thanh nữ tú, áo bỏ trong quần, thi thoảng có người mặc vest. Mình phóng dọc con đường ngắm biển bên thành phố. Ở đây nắng lên đẹp. Nhìn sang phía đảo bên kia, thấy mấy đám mây to. Mây ở đây bạo hơn chỗ khác, vì dám sà xuống ôm trọn lấy cả hòn đảo. Nhìn xa, hòn đảo như khuôn mặt người làng chài, còn mây sà xuống như chiếc khăn vắt ngang trán người ngư dân.

Ở đây có một Michinoeki tên là Akkeshi Gurume Park. Nghe đâu về hạng mục ẩm thực, trạm dừng này đứng đầu Nhật Bản (trong tổng số hơn 1.000 Michinoeki) suốt 16 năm liên tục. Chắc đúng thế thật. Trạm nằm trên đỉnh đồi, góc nhìn sang đảo, thấy cả cây cầu và vịnh. Quán ăn ở đây nổi tiếng với hàu: có hàng chục món từ hàu, hàng trăm sản phẩm bày bán — từ mì, shoyu, hàu ướp, hàu sống, tới cả cái bánh hình con hàu. Người Nhật quá giỏi trong việc biến một thứ đặc sản địa phương thành cả một hệ sản phẩm đa dạng. Ghé ngang ghé dọc, mình chọn ngồi vào quầy bar và gọi món cơm cà ri hàu nướng, giá 1.500 yên. Đồ ăn ngon và đẹp mắt, nhưng điểm mười có lẽ mình dành cho view ngắm biển từ lầu hai.

Nay dự định thong thả nên mình cũng không gấp. Ăn xong, ngồi đóng con dấu và viết một bài thơ vào phần ghi chú cho những con dấu (stamp) ở những nơi đi qua. Bài thơ hôm nay:

Dừng ở đó một lát rồi mình lên đường, phóng về nơi cắm trại đêm nay: Kiritappu Camp Site. Xe chạy qua vùng bán đảo, rất nhiều mây và sương. Nhìn lại chữ kanji mình mới giật mình: tên vùng này đúng nghĩa là “mũi đất nhiều sương” (霧多布). Sáng sớm khi tính tới điểm dừng này mình rất háo hức, vì một bên là bãi cắm trại, một bên là biển, dưới chân sóng vỗ vào. Cơ mà trời nhiều sương quá, thành ra đứng sát mép vực mà chẳng nhìn thấy biển đâu. Mai mưa nên mình sẽ ở lại bungalow, chứ chạy xe trong mưa thì hơi nguy hiểm và dễ ướt át. Đó cũng là lợi thế của việc không phải ép mình theo lịch trình.

早朝の一杯の味噌汁

朝早く目が覚めて、近くの小屋に立ち寄った。湯を沸かして、朝のコーヒーを一杯淹れるつもりだった。中に入ると、驚くほど物が揃っていた。炊飯器、ガスコンロ、調味料、まな板。天井には電気まで通っている。淹れたばかりらしいコーヒーのカップと出がらしが、脇にそのまま置かれていた。台所に必要なものが、ここにはすべてある。まさかキャンプ場がここまで用意するはずがない。しかし個人の荷物にしては多すぎる。直感に従って、僕は外へ出た。心のなかでは、ほとんど「誰かの私物だろう」というほうに傾いていた。

しばらくすると、七十を超えているだろう老夫婦が、その小屋から出てきた。僕は声をかけ、さっき知らずに入ってしまったことを詫びた。伊藤さんご夫婦。奥さんはたぶんヒロコさん――ご主人がそう呼んでいたから。手の甲にはしみが浮かび、足取りももう確かとは言えない。それでも二人は、和歌山ナンバーの軽自動車で旅を続けている。聞けば、北海道をぐるりと一周して、またここへ戻ってきたところだという。バンガローを借りて、自炊しながら。ふと僕は尋ねた。どうして今回、また北海道へ？

去年、初めてここに来たとき――やはりこの小屋で、涼しい夕暮れどきに夕食を作っていると、一匹のタヌキがやって来たのだという。ご主人は両手を胸の前でちょこんと合わせ、タヌキが食べ物をねだって座る仕草を再現してみせた。奥さんがソーセージをひとつ差し出すと、タヌキは受け取り、くわえて持ち去った。しばらくして、今度は四匹を連れて戻ってきた。みんなで焚き火の前に座り、食べ物をねだった。奥さんはどう見分けたのか、父さんタヌキと母さんタヌキがいて、母さんのお腹には赤ちゃんがいる、と言った。今年二人が戻ってきた理由は、ただそれだけ――去年のタヌキたちに、もう一度会いたかったから。けれど、彼らは現れなかった。「寂しいねえ」と奥さんは言った。取るに足らないように見える一瞬が、人の記憶に深く残る。そしてその一瞬のために、一組の老夫婦が千キロを超える道のりを越えて、愛らしいタヌキの夫婦がまた食べ物をねだりに来るのを、ここで待っているのだ。

話の中で、僕はベトナムから来たと自己紹介した。すると伊藤さんの目が輝いた。つい最近、ホイアンとダナンに四十日も滞在してきたばかりだという。一月十八日から、三月の初めまで。ホイアンが気に入った。もう歳だからあちこち移動したくない、好きな場所に腰を据える――それが自分たちの選んだ答えだ、と。そのためには、若いうちにたくさん旅をしておかなければならない。そうしてはじめて、歳を取ったとき、いちばん好きな場所を迷わず選べる。あれを取ってこれを捨てる、と悩む必要も、もうない。バインミーとベトナム料理が大好きで、うまい、しかも安い、としきりに褒めてくれた。その嬉しそうな顔を見て、僕ははっとした。今回持ってきたカードの中に、日越をテーマにした一組があったのだ。僕は二人に、ホイアンの日本橋（来遠橋）の3Dカードを贈った。

部屋に戻って出発の荷造りをしていると、奥さんが味噌汁を一杯と、紙袋をひとつ持ってきてくれた。ゴミは何でも全部この袋に入れなさい、と。ありがたかった。バイク旅では、ゴミを持ち帰る――正確には持ち歩く――のがひと苦労で、次に捨てられる場所まで、ずっと積んで走らなければならない。隣のホテルが全部引き取ってくれるから、あとで持って行ってあげる。そう言われたときの嬉しさといったらなかった。熱い味噌汁は、もちろんその場で両手に包んで飲んだ。朝靄が、木立の間の木造の小屋々を這うように流れていく、その中で。きのこの入った、温かい味噌汁。何十年もこれを作り続けてきた女性の手の味だと、ひと口でわかる。その温かさが、今日の行程へと僕の背中を押してくれた。今日は釧路を抜けて霧多布まで、二百キロ近く走るつもりだ。さあ、出発。

海に近づく十勝川

十勝川は、日本一長い川ではない。長さはおよそ百五十六キロ。けれど流域面積は九千平方キロを超え、全国で六番目の広さを持つ。この旅で、僕は不思議なことに気づいた。いつの間にか、この川を上流から下流まで、海に注ぐ手前まで、ずっと下ってきていたのだ。大雪山にいた頃、川は細く、無数の支流が四方から流れ込んでいた。傾斜のきつい区間が多く、水の音がはっきり聞こえた。両岸のあちこちに遊び場があった。流れは急だが、怖くはない。水面から突き出た岩が見えるからだ。あそこで、川は始まる。

海に近づくほど、川は広くなる。十勝の大地をうねりながら、数えきれない水を集め、豊頃の地で、そのすべてを海へ注ぐ。昨日、橋を渡ったとき、僕ははっとした。川に架かる橋で、これほど長く、大きく、美しいものは滅多にない。日本には美しい海の橋が無数にあるが、川に大きく美しい橋が架かっているなら、そこはもう河口が近いということだ。両岸には木も多い。海の近くで、川はもう曲がらず、まっすぐに流れる。水は朝の光をわずかに照り返しながら、それでも翡翠色を生む深さを隠しきれない。川が大きく、長くなったからだろうか、標識には漢字の「十勝川」ではなく「とかち川」とあった。ひらがなのほうが、大きく、長く見える。きっと、そういうことだ。

海に近づくほど、川は深くなる。大海に注ぐ川は、静かになる。人の一生も、同じではないか。生まれたときは激しく、荒々しく、野を越え、最後には大きな海に注ぐ。そのとき、川のように静まる。逆に言えば、若いうちに奔らなかった者に、静けさは訪れない。川から学んだことが、ひとつある。長い川も短い川も、最後は海に注ぐ。長い川が下流に至ってようやく深まり、澄むのなら、その曲は壮大だが、忍耐が要る。それよりも、途中に急な瀬と深い淵をわざと作っておけば、川は轟きも静けさも、その両方を手に入れる。海を待たなくてもいい。人の一生も、望めばそうできる。その静かな淵は、望むなら、一日のうちにでも作れるのだ。

池田町

昨夜はよく眠れた。理由は単純で、こういう山あいの宿では、部屋には旅に持ってきた最小限の荷物しかなく、ほかにすることが何もないからだ。おのずと、いちばんの選択肢は眠ることになる。眠れば体力が戻るし、一日じゅうバイクに乗った体は、どのみちくたくたなのだ。早く寝れば、自然と早く目が覚める。これは一週間走って学んだことだ。夜九時に寝ると、朝四時ごろに目が開く。もう少し寝ていたい気もするが、ぐっすり眠れたのなら、それは要らない。起き出して、あたりを散歩し、一時間ほど待ってからコーヒーを飲む。いつだったか、朝起きてすぐコーヒーを飲んではいけない、一時間ほど置け、とどこかで読んだ。僕はそれを真似している。

今朝の走り出しは爽快だった。空には薄く雲がかかり、日差しは柔らかい。サングラスが要るほどの眩しさではない。走っていると、一枚の標識が目に入った――池田町。はっとして、僕はイケちゃんを思い出した。会社の同僚で、僕より幾つか年下だが、猛烈に働く男だった。一緒に組んだ仕事も多く、深夜まで並んで机に向かった日もあった。送別会の終わり、みんなが駆け寄って僕を抱きしめてくれた。僕は泣いた。みんなも泣いた。イケちゃんは言った。「今度、いつ会えるんですか」。酔いの中の言葉ほど、人は覚えているものだ。そして今、イケちゃんとは何の関係もないこの土地の名前を目にしただけで、あの瞬間がよみがえる。そうなのだ。すべての瞬間は記憶に刻まれていて、別の瞬間が呼び起こしてくれるのを待っている。僕にとってそれは、一枚の道路標識だった。

釧路まではまだ七十キロ余り。だが道を見れば、ただまっすぐ走ればいいとわかる。バッテリーを節約するために路肩にバイクを寄せ、グーグルマップを切って、あとは一直線――馬のいる草原と、美しい牧草地の間の道を走り抜けた。草原では、刈った牧草が大きなロールに巻かれていた。先日までは黄色だったのが、今日は白い。外側にフィルムを巻いて、冬に向けて蓄え始めたのだと、見ればわかる。まだ七月なのに、もう冬の景色が顔を出している。

ヘルメットのシールドの隙間から、風が入り込んでくる。この感覚は、車では味わえない。草と森の緑の中を、赤い列車がガタンゴトン、ガタンゴトンと走り抜けていった。あの赤の、際立つこと。山肌をかすめるように駆けていくその姿が、静かな田園に人の気配を添える。僕はカントリーソングを口ずさんだ。まるでこの野原がぜんぶ、自分のものであるかのように。今日の道は昨日よりいい。十メートルごとの継ぎ目もなく、バイクは軽快に、とことこと転がっていく。それでも穴ぼこはあって、景色に見とれていると、時々ガタンと突き上げられる。しかし、認めなければならない。積み上げた荷物のおかげで、バイクはずいぶん安定した。横風が吹いても、車体はびくともしない。昔、三重で津から亀山まで走ったときは、そよ風ひとつで横倒しになりそうで、怖々と走ったものだ。それが今、この北海道の道では、車体は重く、そのぶんどっしりしている。重荷に見えるものが、実は僕らを困難から守ってくれることがある。景色がいいのに、また考え事をしてしまった。さあ、走ろう。

雲が波を抱く、湿原の道

この一週間、ずっと内陸を走ってきた。森を抜け、山を越え、峠を上っては下りた。今日は初めて、海へ出る日だ。道端に、津波注意の標識が現れ始めた。避難経路の案内板と、海抜を示す数字も並ぶ。山のすぐ隣に、海。聞くだけで心が躍る。海が山を打つ場所では、たいてい波は荒く、山裾のまわりで高い波が寄せては返し、白く砕けるのが見える。遠くを見れば、果てしない海原。左手には、広大な山と森。左の耳には山鳩の声、右の耳には波のざわめき。両の耳、両の目、すべてが満たされる。潮気を含んだ海風が、肌を撫でていく。五感をぜんぶ開け放して、海沿いの景色を迎え入れる。この景色に、沖縄の海岸を走り続けた日々を思い出した。あそこにも、片側が山、片側が海という道があった。一度走った者は、忘れられない。

道の駅しらぬか恋問のあたりでは、雲が厚くなった。海のすぐそばの休憩所で、トイレからさえ海が見える。歩いて数歩、植えられた芝を抜ければ、もう海だ。山を打つ波とは違い、ここの波は穏やかで、優しい。ただ、雲が道路すれすれまで降りてきて、道ごと抱き込んでしまうので、目を凝らさないと、向こうが海だとわからない。晴れた日なら、何十キロも見渡せるはずだ。この先は太平洋、次の陸地までは、遠い遠い旅になるのだから。けれど今日の主役は雲。おかげで、日本の中のダラットか、タムダオにでもいるような気分になった。

ひと休みして、いくつか用事を片付けてから、また走り出す。今度は内陸へ入る道だ。すると、見知らぬはずなのに懐かしい光景が待っていた。かつて湿原だった土地を、道が貫いていく。初めて走るのに、ずっと昔に通ったことがあるような気がする。湿原の区間では、いちばん背の高い木々の列が道を抱き、まわりの木はそれほど高くないまま、両側へ広く広がっていく。この道は、本当に昔、湿原だったのだ。四、五十キロ走って人家が一軒もない、ということも珍しくない。幸い、予備のガソリンを一リットルほど積んできた。カブなら、七十キロは走れる量だ。だから燃料計が六目盛のうち二つまで減っていても、僕には何の問題もない。何かあっても、自分は必ず対処できる――そう思える拠りどころがひとつあるだけで、心の落ち着きは驚くほど確かなものになる。長い旅と、人けのない美しい道にとって、この安心ほど大切なものはない。

日本一うまい道の駅

雲の道を抜けると、釧路に着いた。北海道には、ふたつの顔がある。ひとつは山と森の野生の顔、もうひとつは街のにぎわいだ。釧路は、にぎわいの側にいる。ひとつの場所にばかりいると、もう一方が恋しくなる。だから切り替わりがあると、人はずっと調律されたような心地になる。ふつう、人はその調律を年単位、月単位、せいぜい週単位で取る。けれど、僕やほかのライダーたちのように北海道を駆け回る者にとって、その切り替わりは時間単位だ。山のあと、森のあとに、海の街が来る。飲食店、人と車の流れ、商店街、なんでもある。人々の装いもきれいになる。農夫の顔が、シャツをズボンに入れた若い男女の顔に替わり、時折スーツ姿も交じる。僕は街沿いの海を眺めながら走った。ここは日差しがきれいだ。向こうの島のほうには、大きな雲がいくつか。ここの雲はほかより大胆で、島をまるごと抱き込むように降りてくる。遠目には、島は漁村の男の顔のようで、降りてきた雲は、漁師が額に巻いた手ぬぐいのようだった。

ここに、厚岸グルメパークという道の駅がある。聞けば、グルメ部門では全国千余りの道の駅の中で、十六年連続の日本一だという。たしかに、そうかもしれない。丘の上に建っていて、島と橋と湾が一望できる。名物は牡蠣。牡蠣料理が何十種類、売り場には麺から醤油、漬け牡蠣、生牡蠣、牡蠣の形をした菓子まで、何百という品が並ぶ。日本人は、土地の名物ひとつを、これほど多彩な商品に育て上げるのが本当にうまい。あちこち覗いてから、僕はバーカウンターに座り、焼き牡蠣カレーを注文した。千五百円。料理はうまく、見た目も美しい。だが満点は、二階から海を眺めるあの席にあげたい。

今日はのんびり行くと決めていたから、急がない。食事のあと、スタンプを押し、通ってきた土地のスタンプ帳の余白に、一篇の詩を書き添えた。今日の詩は、こうだ。

しばらくそこで過ごしてから、今夜の宿営地へ向けて走り出した。霧多布キャンプ場。半島へ渡る道は、雲と霧に包まれていた。漢字を見直して、はっとする。この土地の名は、文字どおり「霧の多い岬」なのだ。朝、この目的地を決めたときは胸が躍った。片側にキャンプ場、片側に海、崖の下には波。ところが霧が濃すぎて、崖っぷちに立っても、海が見えない。明日は雨だから、バンガローに泊まることにする。雨の中を走るのは危ないし、濡れるのも辛い。これもまた、日程に縛られない旅の、恵みのひとつである。