Vốn ODA Nhật viện trợ cho Việt Nam

Chiều hôm đó, sau ca làm ở khu công nghiệp VSIP Bắc Ninh, Nam tính bụng sẽ về học thêm lớp PLC cho người đang đi làm, mong nâng cao khả năng giao tiếp với đồng nghiệp bên mảng điện. Nhưng trời đột ngột đổ mưa. Chỉ hơn một tiếng, Hà Nội đã ngập đến lưng bánh ô tô. Nam chợt nhớ bài hát Hà Nội mùa này vắng những cơn mưa, rồi tủm tỉm cười vì… chỉ cần một cơn mưa đã đủ để cả thành phố “đường hóa biển”. Ngước lên, Nam thấy công trường mở rộng tuyến đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông vẫn ồn ào máy móc. Trong đầu thoáng một ý nghĩ: “Giá mà Việt Nam được thêm nhiều vốn ODA thì chắc hạ tầng sẽ khá hơn nhiều.”

Hôm sau, bắt gặp Kitaro đang ghé văn phòng JETRO lấy bộ tài liệu về ODA Nhật Bản, Nam bèn mời cà phê, tính “khai thác” chút thông tin.

Nam vừa nhấp ngụm cà phê, vừa hỏi:
— Kitaro này, nghe đồn Nhật là nước viện trợ ODA không hoàn lại nhiều nhất cho Việt Nam, có đúng không?

Kitaro nhíu mày:
— Không hẳn đâu. Nhật đứng đầu về tổng giá trị ODA, nhưng phần lớn là vốn vay ưu đãi. Viện trợ không hoàn lại thì mấy tổ chức như ngân hàng thế giới WB hay ngân hàng phát triển châu Á ADB mới dẫn đầu.

Nam ngạc nhiên:
— Ủa? Tôi cứ tưởng Nhật “cho không” mình mấy trăm cây cầu, cảng biển, nhà ga cơ.

Kitaro cười xòa:
— Không hẳn “cho không”, mà là “cho vay cực dễ chịu”. Ví dụ, Nhật từng cấp khoảng 2.700 tỷ yên vốn vay ODA, lãi suất thấp, thời gian trả kéo dài hàng chục năm. Còn viện trợ không hoàn lại thì cũng có, khoảng 100 tỷ yên, nhưng ít hơn các quỹ đa phương.

Nam gật gù:
— Vậy là giống như mượn máy khoan của ông bạn tốt bụng, chỉ cần “xài kỹ rồi nhớ trả” đúng không?

— Chuẩn. Và nhờ “mượn” như vậy mà mình có cầu Bãi Cháy, mở rộng sân bay Nội Bài, tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên, cảng Lạch Huyện… toàn công trình lớn. — Kitaro vừa nói vừa giơ tay đếm.

Nam chống cằm suy nghĩ:
— Nhật đâu chỉ cho tiền. Còn có chuyên gia, chuyển giao công nghệ, đào tạo cán bộ. Tôi có ông bạn đi học ở Nhật nhờ học bổng chính phủ đấy.

Kitaro gật:
— Ở Nhật có câu “Cho cá là tốt, dạy câu còn tốt hơn.” Nhật hỗ trợ để Việt Nam xây dựng năng lực, chứ không chỉ rót tiền. Nhưng ông cũng nên biết, việc cử chuyên gia vừa là cách chuyển giao công nghệ, vừa tạo việc làm cho các tập đoàn Nhật. Chi phí cho chuyên gia cũng không hề rẻ đâu Nam.

Nam bật cười, nâng ly cà phê:
— Thế ly này coi như “ODA cà phê” – khoản không hoàn lại giữa bạn bè.

Kitaro phá lên:
— Nhớ lần sau cấp cho tôi “ODA phở” nhé. Còn qua Nhật, tôi sẽ ODA cho ông một suất thịt nướng hodai.

日本政府からのODA援助

北部バクニン省のVSIP工業団地での仕事を終えた午後、Namは社会人向けのPLC講座に行こうと思っていた。電気系の同僚たちともっと話ができるようになりたかったからだ。ところが、帰り道で突然の雨。ほんの一時間ほどでハノイの街は車のタイヤ半分まで水に浸かった。
「ハノイのこの季節は雨が少ない」と歌うあの曲をふと思い出し、Namは苦笑した。たったこれだけで水浸しになるなんて。

見上げると、カットリン〜ハドン都市鉄道の延伸工事が続いている。頭の中でふと浮かんだのは、「もしベトナムにもっとODAがあれば、インフラもずっと良くなるのではないか」という考えだった。

翌日、JETROの事務所でODA関連資料を手にしているKitaroを見かけたNamは、彼をカフェに誘った。ちょっと情報を引き出してみようと思ったのだ。

コーヒーをひと口飲んで、Namが切り出した。
「Kitaro、日本ってベトナムへの無償ODAが一番多いって聞いたけど、本当？」

Kitaroは少し眉をひそめた。
「うーん…総額では日本が一番だけど、そのほとんどは有償の円借款だよ。無償援助は、世界銀行やアジア発展銀行ADBの方が多い。」

「えっ？じゃあ日本が“ただで”橋や港、駅をくれてるわけじゃないの？」
「“ただ”じゃない。けど、ものすごく条件のいい貸し方をしてくれる。例えば、総額2兆7千億円のODA貸付、低金利で返済期間は何十年もある。無償もあるけど、1000億円くらいで、多国間の基金よりは少ない。」

Namは笑いながら言った。
「なるほど、親切な友達にドリルを借りて、“大事に使ってちゃんと返してね”って言われる感じか。」
「そうそう。そしてそのドリルで、バイチャイ橋やノイバイ空港拡張、ベンタイン〜スオイティエンのメトロ、ラックユエン港…みんな大きなプロジェクトを作ってきたんだ。」

Namは少し考えてから言った。
「日本はお金だけじゃないね。専門家を派遣したり、技術を移転したり、人材を育成したり。僕の友達も日本政府の奨学金で日本に留学したよ。」
Kitaroは頷いた。
「日本には“魚を与えるのもいいが、釣り方を教える方がもっといい”という言葉がある。でも、専門家派遣は技術移転だけじゃなく、日本企業の雇用にもつながっている。費用も安くはないよ、Nam。」

Namは笑ってコーヒーを掲げた。
「じゃあこの一杯は、友達間の“コーヒーODA”だな。返さなくていいやつ。」
Kitaroも笑って返した。
「次は“フォーODA”で頼むよ。日本に来たら焼肉食べ放題をODAしてあげるから。」

ODA from Japanese goverment

That afternoon, after finishing his shift at the VSIP industrial park in Bac Ninh, Nam planned to head straight to a PLC course for people who are working — a small step toward speaking the same technical language as his colleagues in the electrical department. But the sky had other plans. Rain came suddenly, and within just over an hour, Hanoi’s streets were submerged halfway up the car wheels.

He thought of that old song, Hanoi This Season Lacks the Rain, and chuckled to himself — ironic, considering how one short downpour could turn the city into a lake.

Looking up, he saw the cranes and scaffolding of the Cat Linh–Ha Dong metro line extension. The thought crossed his mind: If only Vietnam could get more ODA, maybe things would be different.

The next day, he spotted Kitaro at the JETRO office, leafing through a set of documents on Japan’s ODA. Nam invited him for coffee, hoping to fish for a little insider knowledge.

Taking a sip, Nam asked,
“Kitaro, I’ve heard Japan gives the largest amount of non-refundable ODA to Vietnam. Is that true?”

Kitaro frowned slightly.
“Not exactly. Japan tops the list in total ODA value, but most of it is concessional loans. In terms of outright grants, the