Luyện tập Trơ như khí ni tơ 『反応しない練習』
Loại sách
Để mua sách chính hãng quý khách vui lòng đặt hàng trên đường dẫn chúng tôi cung cấp
Chọn ngôn ngữ
Audio
Tác giả: Kusanagi Ryunshun
Kusanagi Ryunshun là một nhà sư xuất thân từ đại học Tokyo danh giá rồi mới xuất gia tại Ấn Độ, ông nhìn nhận những lời dạy của Đức Phật như một hệ thống logic cực kỳ thực tế để chủ động quản trị tinh thần. Trong xã hội hiện đại tràn ngập tin tức đủ các mảng màu sáng tối trên ti vi, internet, những lời mỉa mai vô trách nhiệm trên mạng và những lão sếp khó ưa, Kusanagi đã tập trung vào một khái niệm mà ông xuyên suốt trong cuốn sách đó chính là “sự phản ứng” để làm nổi bật luận điểm “Chúng ta đang khổ không phải vì đời quá tệ, mà vì ta đang vô thức phản ứng”. Bài hôm nay chúng ta cùng thợ rèn lọc lấy ba điều đọng lại nổi bật nhất của cuốn sách này để chúng ta có thể tự luyện tập sao cho “trơ như khí ni tơ” một cách chủ động nhé.
Ba điều đọng lại
Dưới đây là ba nội dung thợ rèn cảm thấy thú vị nhất từ cuốn sách:
- Nguồn gốc của tất cả khổ đau nằm ở “phản ứng”: Đừng đổ lỗi cho ngoại cảnh. Khổ đau chỉ được trổ mầm khi ta dán nhãn “tốt-xấu” cho sự vật sự việc và “phản ứng” với chúng.
- Dám “bỏ qua” trong tâm thế chủ động: Chủ động bỏ qua không phải là hèn nhát hay giả lơ. Lờ đi là một hành động lý trí để bảo vệ thời gian và sự tập trung.
- Trì hoãn phản ứng bằng hai cách: Nhìn và Viết: Khi cảm xúc dâng lên, đừng để nó dẫn dắt. Hãy đứng bên ngoài nhìn nó như một vật thể lạ hoặc cho phép mình dừng lại một chút để viết tất cả lên mặt giấy. Làm tất cả không được, quay lại phản ứng cũng không sao.
Nội dung chi tiết
- Nguồn gốc của tất cả khổ đau nằm ở “phản ứng”
Đa số chúng ta tin rằng những sự việc bên ngoài như kẹt xe hay sếp mắng là nguyên nhân gây ra sự bực bội. Nhưng Phật giáo lại lật ngược vấn đề: Cùng một sự việc, có người phát điên vì kẹt xe ở ngã tư sở, nhưng có người lại chẳng bận tâm, vẫn đang vui với bản nhạc jazz đang nghe dở trong playlist. Vậy cái khổ do đâu mà ra? Nguyên nhân nằm ở cách ta phản ứng.
Bộ não chúng ta rất thích dán nhãn “tốt – xấu” rồi vô tình chuốc lấy cảm xúc vào thân. Kusanagi có nói rằng Phản ứng, than vãn hay chỉ trích thực chất là một loại “ma túy”. Nó làm bạn thấy “thỏa mãn” nhất thời vì được xả ra, nhưng nó rút cạn năng lượng và đóng sập cửa sự phát triển. Ví dụ, khi thấy một lời ác ý trên mạng, ta muốn nhảy vào tranh cãi vì bức xúc, ta có thể thấy thỏa mãn lúc đó, nhưng bình tĩnh lại ta nhận ra sự bức xúc đó chẳng giải quyết được vấn đề, bù lại ta lại bị tổn hao năng lượng vì ta quá bận tâm tới những thứ mà nhẽ ra ta có thể bỏ qua. Chiều nay tuyết đổ mưa rơi, bạn có thể ngồi than vãn, và cũng có thể pha một tách trà ấm, uống nhâm nhi và đọc sách nhìn tuyết rơi như một bức tranh đẹp. Ngoại cảnh ta không control được, nhưng lựa chọn cho phản ứng không ai lấy mất, chúng luôn thuộc về chúng ta.
- Dám “bỏ qua” trong tâm thế chủ động
Chuyện thị phi công sở, lời lẩm bẩm của sếp hay đống rác trên mạng luôn chực chờ để chiếm lấy tâm trí ta. Nếu cái gì cũng đối diện và phản ứng, chúng ta sẽ kiệt sức. “Lờ đi có chiến lược” không phải là giả mù, mà là lựa chọn xem mình nên đổ vốn liếng năng lượng vào đâu.
Hãy tập thói quen tự hỏi: “Việc phản ứng lại điều này có giúp ích gì cho công việc của mình không?”. Ví dụ, nếu sếp đang lẩm bẩm một mình, có lẽ sếp chỉ đang tự sắp xếp ý tưởng và sự lẩm bẩm đó chỉ là một thói quen. Nếu phản ứng quá đà bằng cách hỏi han, có khi sẽ rước thêm việc không cần thiết vào người.
Ngược lại, nếu thấy trong lời lẩm bẩm đó có gợi ý để giải quyết vấn đề, hãy chủ động phản ứng và hành động. Màng lọc “bỏ qua chủ động” này thợ rèn cho rằng chính là điểm cốt lõi của cuốn “Luyện tập trơ như khí ni tơ”.
- Trì hoãn phản ứng bằng hai cách: Nhìn và Viết
Dù biết là không nên phản ứng, nhưng đôi khi chuyện tăng xông khi gặp bất bình là chuyện khó tránh. Lúc này, đừng tự trách mình, ai cũng thế cả thôi. Quan trọng là cách chúng ta xử lý cơn bùng nổ đó qua hai bước
- Bước 1: Quan sát: Khi thấy phản ứng có phần thái quá hãy thử phân thân tách mình ra khỏi mình và trò chuyện với bản thân như một người bạn đang quan sát: “À, mình đang bắt đầu giận rồi đây”. Việc gọi tên cảm xúc giống như một người quan sát đứng ngoài nhìn dòng nước lũ. Cơn giận thường không trụ nổi quá 6 giây. Nếu “nhìn” được nó, bạn sẽ vượt qua đỉnh điểm mà không gây ra đổ vỡ nào.
- Bước 2: Viết ra: Nếu lòng vẫn không yên, hãy lấy giấy bút ra. Đừng nghĩ về văn chương hay logic, cứ xả hết mọi thứ ra giấy trong vòng 3 phút. Khi những suy nghĩ hỗn độn được nằm trên mặt giấy, chúng ta sẽ nhận ra hai điều: hoặc là có cách giải quyết, hoặc là vấn đề nằm ngoài tầm kiểm soát của mình. Cả hai trường hợp đều giúp chúng ta thoát khỏi sự bất an mơ hồ và biết mình cần làm gì tiếp theo.
Sau khi thử cả hai mà cảm xúc không thay đổi, lúc đó tăng xông vẫn chưa muộn. Cơ mà từ trải nghiệm thực tế, thợ rèn cho rằng hiếm khi bạn có cơ hội để tăng xông nếu bạn đã làm được cả hai.
Gợi ý hành động cho hôm nay
Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc tới đây. Để cuốn sách trở thành một phần trong cuộc sống của chúng ta, thợ rèn xin gợi ý ba hành động nhỏ để bạn có thể tham khảo áp dụng trong công việc và cuộc sống thường ngày.
- Thực hành “6 giây quan sát”: Khi gặp điều gì bức xúc, hãy dừng lại đúng 6 giây để quan sát cơn giận đó như một quan sát viên.
- Dùng “màng lọc 3 giây”: Trước khi phản ứng, thử tự hỏi: “Cái này có giúp mình tiến gần mục tiêu công việc không?”. Nếu không, hãy im lặng và lờ đi như khí ni tơ.
- Bật đồng hồ bấm giờ và viết trong 3 phút: Khi thấy lòng bị thắt lại vì lo lắng, hãy hẹn giờ 3 phút và viết hết mọi thứ ra giấy. Hết giờ! lưu lại cũng được, nếu không vò lại và ném vào thùng rác cũng chẳng sao.
Sống không phản ứng không phải là sống thờ ơ, mà là sự lựa chọn tỉnh táo để bảo vệ sự bình yên trong tâm hồn. Mục tiêu cuối cùng là sự “Thỏa mãn” của bản thân. Không cần chạy theo thành công mà thiên hạ định nghĩa, khi bạn thấy mình ổn với chính mình, cuộc đời bạn đã hoàn hảo rồi.
Nào, hãy tạm tắt màn hình, thở một hơi thật sâu và thử xem mình đã sẵn sàng phân thân và bắt đầu hành trình, luyện tập thân trơ như khí ni tơ chưa nào.
草薙 龍瞬（Kusanagi Ryunshun）
草薙龍瞬氏は、東大卒というエリートの道を歩みながらインドで得度した僧侶であり、「宗教としての仏教」ではなく「生きる知恵としての仏教」を説く異色の思想家です。 現代社会は、テレビの暗いニュース、SNS上の無責任な批判、職場の嫌味な上司といった「外圧」の洪水に満ちています。草薙氏は、私たちが抱える無力感やストレスの根源は、そうした外部要因にあるのではなく、自分自身の内側の「反応」にあると指摘します。彼は、2500年前のブッダの教えを現代的なロジックで再構築し、私たちが無意識に飲んでいる「心の毒」の正体を暴き出します。本書は、感情の濁流から抜け出し、自分自身の「納得」というゴールへ向かうための、極めて実践的なガイドブックです。
三つのエッセンス
三つの原則：反応を止め、聖域を守り抜く
- 苦しみは「出来事」ではなく「反応」から生まれる： 外部の刺激は変えられないが、自分の「心の評価」は選べる。出来事に対して自動的にレッテルを貼る「脳の悪癖」を自覚せよ。
- 戦略的無視 ―― エネルギーの不買運動： すべての情報に向き合うのは、自分の人生のハンドルを他人に明け渡す行為である。自分に役立たないノイズは、あえて「無視」することで、貴重な集中力を聖域に温存せよ。
- 遅らせる作戦 ―― 「観察」と「書き出し」によるデトックス： 感情が湧いた瞬間、一歩引いて実況中継することで、暴走する衝動を無力化する。外に出すことで、心の中の重圧を「客観的な事実」へと変えよ。
内容詳細
- 苦しみの生まれるところを理解する ―― 出来事はただの現象に過ぎない
多くの人は、満員電車や上司の理不尽な命令といった「出来事」そのものが苦しみの原因だと信じて疑いません。しかし、仏教の教えはこれを根本から覆します。同じ満員電車に乗っても、イライラに震える人もいれば、音楽に没頭して平穏な人もいる。 つまり、苦しみは「出来事そのもの」ではなく、受け取る側の「反応」によって生み出されているのです。
私たちの心は、出来事に対して自動的に「良い・悪い」というレッテルを貼り、感情的な反応を起こす「ドラッグ」のような仕組みを持っています。 誰かを批判したり、不平を漏らしたりすれば、一瞬だけは「正義」に酔い、すっきりした気分になるかもしれません。しかし、その行為は最終的にあなたの時間とエネルギーを消耗させ、成長の可能性を閉ざしてしまいます。例えば、SNSで誰かの悪口に同調した瞬間、あなたはその対象となった人から何かを学ぶ機会を永遠に失うのです。
2. 自主的に戦略的に「無視する」技術 ―― フィルターを持つ強さ
職場のゴシップ、上司の独り言、そしてSNSから流れてくる膨大なノイズ。これらすべてに真面目に向き合っていては、心はすぐに疲弊します。ここで必要なのは「戦略的な無視」です。これは単なる「見て見ぬふり」ではなく、事実を認識した上で「反応しない」と意識的に選択する、極めて知的な行為です。
反射的に動く前に、自分の中に一つのフィルターを通してください。 「このことに反応することは、私の仕事を進める上で役立つだろうか？」 例えば、上司が何やらぶつぶつ独り言を言っているとき、それは単に彼の頭の整理かもしれません。過剰に反応して声をかければ、不必要な仕事を背負い込むだけです。しかし、その独り言の中に解決のヒントがあると判断したなら、その時は戦略的に反応し、行動に移せばいい。この「フィルター」を持つことで、あなたは感情の奴隷ではなく、生産的な行動の主導権を握る指揮官になれるのです。
3. 遅らせる作戦 ―― 感情の暴走を止める二つの実践法
分かっていても感情が先に立ってしまう時、自分を責める必要はありません。大切なのは、その「暴走」を冷静に観察することです。
一つ目は「観察する」こと。 怒りが湧いた瞬間に、「ああ、今、自分は怒っているな」と心の中で客観的に言葉にしてみるのです。人間の強い感情は、通常6秒以上は持続しないと言われています。客観的な実況中継をすることで、衝動的な行動を起こす前に感情のピークをやり過ごすことができます。
二つ目は「書き出す」こと。 感情の波が収まらない時は、紙とペンを手に取り、3分間ひたすら書き続けてください。論理も文法も無視して、心の澱（おり）をすべて吐き出すのです。書き終えた後、それを見返せば、具体的な解決策が見つかるか、あるいは「自分にはどうしようもないことだ」と気づけます。いずれにせよ、漠然とした不安から解放され、次に何をすべきかが明確になります。
静寂を手に入れるための「三つの小さな行動」
- 「6秒観察」の実践: 強い感情が湧き上がったとき、6秒間立ち止まり、その感情を「客観的なデータ」として観察する。
- 「3秒フィルター」の導入: 何かに反応する前に、「これは私の仕事を進める上で役立つか？」と3秒考える。役に立たないなら、その場を離れる。
- 「3分書き出し」の習慣: 漠然とした不安を感じたとき、タイマーを3分にセットし、頭の中のすべてを紙に叩きつける。
人生のゴールは、他者が決めた「成功」ではなく、自分自身が心から「これでいい」と思える「納得」にあります。 反応しない生き方とは、感情を押し殺すことではありません。自分の内なる平和を追求し、真に大切なことにエネルギーを注ぐための「賢明な選択」です。世間の定義に囚われる必要はありません。あなたが納得できた瞬間、あなたの人生は完璧なのです。
さあ、ノートを閉じましょう。外の世界がどれほど騒がしくても、自分の中の静かな場所へ戻ってください。そして、その納得感とともに、Tho Renと一緒に新しい旅を続けましょう。
