Những tác phẩm văn học Việt Nam được dịch qua tiếng Nhật  

Gần đây, Nam khiến Kitaro “mắc nghiện” bài Có chàng trai viết lên cây…. Nghe bản không lời thôi, giai điệu vẫn lặng lẽ chảy trong đầu, êm ái như một dòng suối nhỏ. Nam chợt nhớ lần ghé thư viện Aichi, ở góc sách nước ngoài, Nam vô tình bắt gặp nguyên tác tiếng Việt của Nguyễn Nhật Ánh: Mắt biếc, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh. “Liệu có nhiều tác phẩm văn học Việt Nam đã được dịch sang tiếng Nhật không nhỉ?” – ý nghĩ ấy chợt bật lên trong đầu.

Nam quay sang:
– Kitaro này, ông có biết tác phẩm văn học Việt Nam nào đã được dịch sang tiếng Nhật không?

Kitaro nhấp một ngụm cà phê, nghĩ một lúc rồi đáp:
– Ừm… “Truyện Kiều” của Nguyễn Du thì tôi biết. Bản dịch của Komatsu Kiyoshi đấy, khá sớm rồi.

Nam gật đầu:
– Đúng vậy. “Truyện Kiều” là kiệt tác văn học Việt Nam, từ lâu đã được nhiều học giả Nhật nghiên cứu.

Kitaro bỗng nhớ ra:
– Hình như “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh cũng có bản tiếng Nhật?

Nam mỉm cười:
– Chính xác. Năm 1999, Okawa Hitoshi dịch tác phẩm ấy, mang đến cho độc giả Nhật một góc nhìn sâu sắc và day dứt về chiến tranh Việt Nam.

– Thế còn tác phẩm hiện đại? – Kitaro hỏi tiếp.

– Nguyễn Nhật Ánh có khá nhiều cuốn sách đã được dịch sang tiếng Nhật rồi – Nam trả lời – Mắt biếc, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, và Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ. Cuốn cuối do Hiromi Itō và Kato Sakae dịch, phát hành ở Nhật năm 2020.

Kitaro mỉm cười:
– Văn học dịch quả thật là cây cầu nối văn hóa.

Nam gật đầu:
– Ừ. Ngoài ra, còn dự án dịch 20 truyện cổ tích Việt Nam sang tiếng Nhật, xuất bản song ngữ, do PGS.TS Ngô Minh Thủy chủ nhiệm. Nó giống như tấm vé mở ra cánh cửa văn hóa Việt Nam cho độc giả Nhật.

– Hy vọng sẽ có nhiều tác phẩm Việt Nam đến Nhật hơn nữa – Kitaro nói.

Nam nhìn xa xăm, chậm rãi:
– Tôi cũng hy vọng vậy. Biết đâu một ngày nào đó, câu chuyện của chúng ta hôm nay cũng được dịch và đặt trên kệ sách bên kia biển Kitaro nhỉ.

日本語に渡った、ベトナム文学たちの静かな旅

最近、NamはKitaroをある曲に夢中にさせてしまった。
「Có chàng trai viết lên cây…」──歌詞がなくても、メロディーは静かに頭の中を流れ続ける。まるで、遠くの川の音を布団の中で聴いているような感覚だった。

Namは、愛知の図書館でのことを思い出す。外国書籍の棚の端に、Nguyễn Nhật Ánh の『Mắt biếc』や『Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh』がひっそりと置かれていた。背表紙に触れたとき、彼はなぜか少し懐かしい匂いを感じた。「ベトナム文学って、どのくらい日本語に訳されているんだろう？」──その問いがふっと浮かび上がる。

「Kitaro、日本語に訳されたベトナム文学って、何か知ってる？」

Kitaroは少しだけ視線を遠くにやってから、コーヒーをひと口飲んだ。
「そうだな… グエン・ズーの『金雲翹物語（Truyện Kiều）』なら知ってる。小松清が訳したやつだ」

Namは静かにうなずいた。
「あれはベトナム文学の象徴みたいな作品だよ。ずっと日本の学者に愛されてきた」

Kitaroはしばらく沈黙してから言った。
「バオ・ニンの『戦争の悲しみ』もあったはずだ」

「うん、1999年に大川均が訳して、日本の読者に深くて、少し痛い記憶を届けたんだ」

カップの底が見え始めたころ、Kitaroが尋ねた。
「現代の作品は？」

Namは軽く息を吐いた。
「Nguyễn Nhật Ánh の本が何冊もある。『Mắt biếc』、『Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh』、それに『Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ』。最後のは伊藤比呂美さんと加藤さかえさんが訳して、2020年に出た」

Kitaroは少し笑って言った。
「翻訳って、文化と文化を静かにつなぐ橋だね」

Namは、カップの中で冷めていくコーヒーを見つめながら答えた。
「そうだね。ベトナムの昔話を二言語で出したプロジェクトもあったし、橋は少しずつ増えてる」

外では、風が街路樹の枝先をゆらしていた。
「もっと橋ができるといいな」──Kitaroの声は、ほとんど風に混ざって消えた。

Namは空を見上げた。
「きっと、僕たちが今話している物語も、いつか海を渡って、本棚の片隅に並ぶかもしれない」

The quiet journey of Vietnamese literature into the Japanese

Lately, Nam had gotten Kitaro addicted to a song.
Có chàng trai viết lên cây… Even without words, the melody stayed in the mind, moving quietly, like the sound of a river you hear while lying in bed.

He remembered a day at the Aichi library. On the far end of the foreign books section, he’d found Mắt biếc and I Saw Yellow Flowers on the Green Grass by Nguyễn Nhật Ánh. When he touched the spine, it carried a faint scent of nostalgia. How many Vietnamese books have made it into Japanese? The question drifted in, uninvited.

“Kitaro,” Nam said, “do you know any Vietnamese books translated into Japanese?”

Kitaro let his gaze wander for a moment before taking a sip of coffee.
“Well… The Tale of Kiều by Nguyễn Du. Komatsu Kiyoshi translated it long ago.”

Nam nodded.
“That one’s like a monument of Vietnamese literature. Japanese scholars have loved it for decades.”

After a short silence, Kitaro said,
“And The Sorrow of War by Bảo Ninh?”

“Right. Okawa Hitoshi translated it in 1999. It brought Japanese readers a deep, aching memory of the Vietnam War.”

By the time the bottom of the coffee cup appeared, Kitaro asked,
“What about modern works?”

Nam exhaled lightly.
“Nguyễn Nhật Ánh has several. Mắt biếc, I Saw Yellow Flowers on the Green Grass, and Give Me a Ticket to Childhood. The last one was translated by Hiromi Itō and Kato Sakae in 2020.”

Kitaro smiled faintly.
“Translation… it’s a quiet bridge between cultures.”

Nam looked into his cup, watching the coffee cool.
“Yes. There was even a project translating twenty Vietnamese folktales into Japanese, in a bilingual edition. The bridges are slowly multiplying.”

Outside, the wind moved the branches of the street trees.
“More bridges would be